Let op! Deze gegevens zijn mogelijk niet meer actueel.

Restless legs

Restless legs heet ook wel restless legs syndrome (RLS) ofwel rustelozebenensyndroom. Het is een veel voorkomende aandoening. Deze aandoening wordt gekenmerkt door hevige, onplezierige gewaarwordingen in de benen, waardoor mensen hun benen niet stil kunnen houden. De aandoening wordt erger in rust en verbetert tijdelijk bij bewegen. Het gevolg is vaak dat iemand slecht slaapt, waardoor hij overdag overmatig vermoeid is.

Restless legs is een ongeneeslijke aandoening. Restless legs syndrome kan op elke leeftijd beginnen en wordt meestal ernstiger op middelbare leeftijd.

Oorzaken

Er bestaan twee vormen van RLS: het primaire en het secundaire restless legs syndrome. De primaire vorm is erfelijk en komt dus vaker in dezelfde familie voor. De secundaire vorm kan ontstaan door andere aandoeningen. Aandoeningen die de klachten kunnen verergeren, zijn bijvoorbeeld:

Bij de meeste mensen wordt geen aanwijsbare oorzaak gevonden.

In sommige gevallen wordt het restless legs syndrome uitgelokt of verergerd door gebruik van bepaalde geneesmiddelen, zoals antidepressiva (SSRI’s) en antipsychotica .

Factoren die het restless legs syndrome kunnen uitlokken of verergeren zijn roken, alcohol, koffie, overgewicht en gebrek aan beweging.

Chat met een verpleegkundige

Twijfels of u naar de dokter moet? Of hebt u een korte vraag over uw gezondheid? Chat direct met een verpleegkundige via de app van CZ.

  • Gezondheidsadvies via chat
  • Start een chat en stel meteen uw vraag
  • Stuur een foto mee van uw klacht
  • Uw gegevens zijn veilig en blijven vertrouwelijk
  • 7 dagen per week bereikbaar (ook ’s avonds)
  • Bekijk een overzicht van al uw gesprekken

Download app de verpleegkundige

Symptomen restless legs

Bij restless legs ontstaan de symptomen meestal in de onderbenen. Soms hebben mensen ook last in hun bovenbenen, armen en handen. De klachten zijn vooral aanwezig in rust en zijn het ergst in de avond en nacht. De klachten nemen vaak tijdelijk af bij beweging.

Er kunnen meerdere symptomen voorkomen bij restless legs:

  • Niet te bedwingen drang om de benen te bewegen.
  • Onprettig gevoel in de benen.
  • Herhaalde bewegingen van de benen tijdens de slaap (periodic limb movement disorder ofwel PLMD).
  • Onwillekeurige schoppende bewegingen van de benen tijdens de slaap. Dit symptoom is niet pijnlijk en kan ook zonder restless legs voorkomen.
Omdat deze symptomen vooral in rust optreden, gaat de aandoening vaak gepaard met slaapstoornissen.

Diagnose

De diagnose wordt in eerste instantie gesteld op basis van de medische geschiedenis en de symptomen. Om restless legs vast te stellen, is het belangrijk om mogelijke andere aandoeningen uit te sluiten, zoals:

De International Restless Legs Syndrome Study Group heeft in 2012 de criteria voor de diagnose van restless legs aangepast. Voor de diagnose restless legs moet aan de volgende vijf criteria worden voldaan:

  • Een drang om de benen te bewegen. Dit hoeft niet altijd gepaard te gaan met een ongemakkelijk of onaangenaam gevoel in de benen.
  • Een drang om de benen te bewegen vanwege een onaangenaam gevoel tijdens rust of inactiviteit, zoals liggen of zitten.
  • Door te bewegen, bijvoorbeeld lopen of rekken, vermindert het onaangename gevoel of gaat het helemaal weg. Vaak echter alleen zolang de activiteit duurt.
  • Een drang om de benen te bewegen, waarbij het onaangename gevoel erger is in de avond of nacht dan overdag.
  • De bovenstaande klachten kunnen niet verklaard worden door gedragsproblemen of andere medische onderliggende aandoeningen, als myalgie, oedeem in de benen, artritis en krampen.
Er zijn aanwijzingen dat het stelsel voor doorgifte van pijnsignalen (nociceptieve stelsel) een rol speelt bij restless legs.

In ernstige gevallen van restless legs kunnen onderzoekers het slaappatroon van patiënten beoordelen via een uitgebreide slaapregistratie (polysomnografie). Zo kunnen ze bepalen in welke mate herhaalde bewegingen van de benen (periodic limb movement disorder ofwel PLMD) de slaap verstoren. Deze aandoening komt voor bij 80 procent van de mensen met restless legs.

Behandeling restless legs

Medicijnen bij restless legs wordt niet aangeraden. De bijwerkingen wegen niet op tegen het effect. Alleen bij ernstige klachten overwegen artsen medicatie. De aandoening reageert goed op medicijnen die de werking van de stof dopamine nabootsen. Om die reden wordt wel verondersteld dat de ziekte verband houdt met de werking van dopamine.

De kans op restless legs neemt af door het gebruik van alcohol, cafeïne en tabak te vermijden. Ook kunnen mensen de klachten verminderen met behulp van goede slaapgewoonten, voorkomen van overgewicht en regelmatige lichaamsbeweging.

De volgende adviezen kunnen helpen om de klachten te verminderen of voorkomen dat restless legs optreden.

  • Stop met roken.
  • Drink ’s avonds geen koffie.
  • Drink niet meer dan 2 glazen alcohol per dag en drink liever niet dagelijks.
  • Zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
  • Ga niet intensief sporten vlak voor het slapengaan.

Meer informatie

Informatie van de Stichting Restless Legs
www.stichting-restless-legs.org/

Informatie over restless legs
www.thuisarts.nl/rusteloze-benen/ik-heb-rusteloze-benen
www.slaapklachten.nl/rusteloze-benen

Informatie over restless legs van de Nederlandse Verenging voor Neurologie
www.neurologie.nl/publiek/patientenvoorlichting/restless-legs-syndrome-rls

Chokroverty, S (2000) Restless legs Syndrome in: Bradley, W.G., Daroff, R.B., Fenichel, G.M. and Marsden, C.D. (eds), Neurology in Clinical Practice, vol. 1, 3rd ed, Butterworth Heinimann, Oxford. (Engels)
H.-M. Meinck, K. Ricker, P.-J. Huelser et al (1994): Stiff man syndrome - clinical and laboratory findings in eight patients, Journal of Neurology, Springer Verlag, vol. 241, no. 3 pp.157. (Engels)
Lang, A.E. and Riley, D.E.(2000) Movement disorders in: Bradley, W.G., Daroff, R.B., Fenichel, G.M. and Marsden, C.D. (eds), Neurology in Clinical Practice, vol. 1, 3rd ed, Butterworth Heinimann, Oxford. (Engels)

Over Medicinfo

Medicinfo biedt betrouwbare, actuele informatie over gezond zijn, gezond blijven - en wat u daar zelf aan kunt doen.